Menu
Specialist zoeken
Onze cardiologen
Aanhaanen, Dr. W.T.J.
Ajmone Marsan, Mw. Dr. N.
Alizadeh Dehnavi, Dr. R.
Atsma, Prof. dr. D.E.
Bax, Prof. dr. J.J.
Beeres, Mw. Dr. S.L.M.A.
Boogers, Dr. J.M.J.
Bootsma, Mw. Dr. M.
Delgado, Mw. Dr. V.
Erven, Mw. Dr. L. van
Grauss, Dr. R.W.
Grooth, Mw. Dr. G.J. de
Hauer, Dr. A. D.
Henneman, Mw. Dr. M.M.
Hoeven, Dr. B.L. van der
Holman, Dr. E.R.
Jagernath, Drs. Z.J.
Jongbloed, Mw. Dr. M.R.M.
Jukema, Prof. dr. J.W.
Karalis, Drs. I.
Kiès, Mw. Dr. P.
Kley, Drs. F. van der
Koenraadt, Mw. Drs. W.M.C.
Montero Cabezas, Drs. J.M.
Riva Silva, Drs. M. de
Schalij, Prof. dr. M.J.
Scholte, Dr. A.J.H.A.
Siebelink, Dr. H.J.
Tops, Dr. L.F.
Trines, Dr. S.A.I.P.
Uijl, Dr. D.W. den
Verwey, Mw. Dr. H.F.
Vliegen, Dr. H.W.
Vliet, Dr. M. van
Wijnmaalen, Dr. A.P.
Zeppenfeld, Mw. Prof. dr. K.
Onze thoraxchirurgen
Leeuwen, drs. W.J. van
Leeuwen, drs. W.J. van (2)
Contact
Werking van het hart
Poliklinieken
Spoedpolikliniek
Hartkleppolikliniek
Ritmepolikliniek
Congenitale polikliniek
Polikliniek Erfelijke Hartziekten
Diabetes Mission polikliniek
Atriumfibrillerenpolikliniek
Hartfalenpolikliniek
Pacemaker en ICD polikliniek
Marfan Polikliniek
Wondpolikliniek
Preoperatieve polikliniek thoraxchirurgie
CT polikliniek thoraxchirurgie
Cardiologie Centrum Voorschoten
Algemene polikliniek
Mission projecten
MISSION! Acuut Aorta Syndroom
MISSION! Atriumfibrilleren
MISSION! Hartfalen
MISSION! LVAD
MISSION! Marfan
MISSION! Hartinfarct
Q- MISSION!
R- MISSION!
MISSION! Privacy
Deelname aan wetenschappelijk onderzoek
Kinderhartchirurgie

MISSION! Hartfalen

Hartfalen is een klinisch syndroom dat wordt gekenmerkt door een verminderde pompfunctie van het hart. Als gevolg van de verminderde pompfunctie krijgen veel organen niet genoeg zuurstof en voedingsstoffen. Dit leidt tot een combinatie van symptomen en verschijnselen waaronder kortademigheid, vermoeidheid en vochtophoping, vooral in de longen en in de benen.

Epidemiologie

Per jaar worden in Nederland ongeveer 39.000 mensen geconfronteerd met hartfalen en de gevolgen daarvan. Het voorkomen van hartfalen neemt toe met de leeftijd: het merendeel van de patiënten dat hartfalen krijgt is ouder dan 75 jaar. Naar schatting leven er in Nederland 160.000 patiënten (2007) met hartfalen. Patiënten met hartfalen hebben een verminderde kwaliteit van leven, ondermeer door herhaalde ziekenhuisopnames (jaarlijks worden meer dan 29.000 patiënten opgenomen i.v.m. hartfalen (in 2008: 27821 (8% van alle ziekenhuis opnames); 2010: 29.838); gemiddelde ligduur 11 dagen in 2006; NHS/RIVM). Hoewel de overleving van patiënten met hartfalen de laatste jaren sterk verbeterd is, blijft de sterfte ten gevolgd van hartfalen hoog (2008: 6237 patiënten en in 2010: 6424 patiënten). In het eerste jaar na een ziekenhuis opname vanwege hartfalen is het percentage patiënten dat wordt heropgenomen en/of is overleden 40%. Na 4 jaar is gemiddeld 50% van de patiënten overleden (ESC guideline HF).

Op basis van de vergrijzing van de bevolking en het sterke verband van leeftijd met het vóórkomen van hartfalen, zal naar verwachting het absoluut aantal personen met hartfalen tussen 2010 en 2025 met 46% stijgen (RIVM).

Oorzaken

Hartfalen wordt per definitie veroorzaakt door een tekortschietende pompfunctie die diverse oorzaken kan hebben. De meest voorkomende oorzaak van hartfalen is een afname van de pompfunctie door een of meerdere hartinfarcten. Elk hartinfarct beschadigd de hartspier waardoor een deel van de pompkracht verloren gaat. Een andere oorzaak van een verminderde pompfunctie is langdurige hoge bloeddruk waardoor het hart dikker en stijver wordt waardoor de knijpkracht en de veerkracht geleidelijk afnemen. Hiernaast kan de pompfunctie verminderd zijn door een hartspierziekte (cardiomyopathie) waarbij de hartspiercellen een abnormale bouw en functie hebben waardoor de wand van het hart te slap, te dik en/of te stijf is. Een hartspierziekte kan bijvoorbeeld ontstaan door een virusinfectie, schildklierproblemen, chemotherapie, spierzwakte of na een zwangerschap. Bij veel patiënten wordt er echter geen oorzaak gevonden (zgn idiopatisch hartfalen). Naast een primair pompfunctie probleem kan hartfalen ook ontstaan als het gevolg van hartklepafwijkingen of ritmestoornissen.

Behandeling

Behandeling van chronisch hartfalen heeft als doel de symptomen te verminderen en het risico op ziekenhuisopnames en sterfte te verkleinen. Hiernaast wordt getracht verdere achteruitgang van de pompfunctie van het hart te voorkomen. De behandeling van hartfalen bestaat uit medicamenteuze therapie (m.b.v. diuretica, aceremmers, angiotensine II antagonisten, digitalis, betablokkers en/of nitraten) en zogenaamde "leefstijladviezen". De belangrijkste leefstijladviezen zijn een vocht- en zout beperking, dagelijks wegen, het beperken van de alcohol inname en regelmatige inspanning. Naast deze conventionele therapie is er bij een deel van de patiënten een indicatie voor invasieve behandeling zoals een dotterbehandeling, implantatie van een intracardiale defibrillator, cardiale resynchronisatietherapie, een klepoperatie, een bypassoperatie en/of een linkerventrikelreconstructie.

In het LUMC is de laatste jaren ruime ervaring opgedaan op het gebied van resynchronisatie therapie (CRT) en met chirurgische interventies als klepplastieken en linker ventrikel(LV)-reconstructies, al dan niet gecombineerd met ritmechirurgie. Ook de mogelijkheden voor stamceltherapie voor patiënten met ernstig hartfalen worden verder onderzocht.

In samenwerking met de thoraxchirurgen is er gestart met het implanteren van steunhart (ambulante left ventricular assist device -LVAD). Dat is een soort pomp die de functie van het hart ondersteund. Tot op heden werd dit steunhart gebruikt voor therapie ter overbrugging naar een harttransplantatie. Echter door de goede resultaten die met het steunhart bereikt zijn en door het te kort aan donorharten wordt deze therapie in het LUMC gebruikt als definitieve behandeling (destination-therapy).

Mission! Hartfalen

Om een juiste therapie voor de patiënt te kiezen, is het noodzakelijk om alle patiënten volgens een vast protocol te screenen. Naast de mogelijkheid voor invasieve behandelingen wordt veel aandacht besteed aan optimalisatie van medicamenteus beleid, leefregels en beweging.

Hierbij wordt nauw samengewerkt met een diëtiste, met de hartrevalidatie en met maatschappelijk werk. 

Patiënten die in aanmerking komen voor onze Polikliniek hebben ernstig hartfalen (NYHA klasse III of IV met een matige of

slechte linkerventrikelfunctie) en gebruiken medicatie voor hartfalen. Verwijzing naar de MISSION! Hartfalen polikliniek gebeurt hoofdzakelijk via cardiologen in Leiden en omstreken. 

Patiënten die voor het eerst met hartfalen worden verwezen, worden eerst op de algemene polikliniek Hartziekten geanalyseerd.

Daar worden zij medicamenteus geoptimaliseerd, waarna zij eventueel worden doorverwezen naar de Hartfalenpolikliniek. De hartfalenpatiënten worden door hartfalencardiologen en hartfalenverpleegkundigen begeleid. De hartfalenverpleegkundige heeft dagelijks een telefonisch spreekuur en indien nodig bezoekt zij de hartfalenpatiënt thuis.

hartfalenpolikliek-mission-hartfalen

Renée van Wamelen, hartfalen verpleegkundige

'In het LUMC zien wij patiënten met ernstig hartfalen. Vaak is alléén optimalisatie van de medicatie niet genoeg en is een transplantatie een brug te ver. Om verdere verslechtering te voorkomen zoeken wij naar alternatieven, zoals een biventriculaire ICD, of een chirurgische ingreep. Het is belangrijk dat patiënten daarbij intensief worden begeleid. Patiënten met ernstig hartfalen kunnen als dat nodig is, door ons ook thuis bezocht worden voor het instellen en aanpassen van de behandeling.'

mission-hartfalen

Klik op afbeelding voor grotere weergave